Czy można podważyć testament?
Czy można podważyć testament? To pytanie zadają sobie zapewne osoby, które należą do kręgu spadkobierców ustawowych po zmarłym ale z jakiegoś powodu nie są ujęte w testamencie. Czasami nawet bliscy zostają wydziedziczeni. I wtedy powstaje myśl o podważeniu testamentu.
Testament i jego rodzaje
W moich poprzednim artykule pisałam już o formach, w których można sporządzić testament, dlatego też odsyłam do tych treści ( Dziedziczenie spadku – rodzaje testamentów , Dziedziczenie ustawowe, Stwierdzenie nabycia spadku)
Testament jest to rozporządzenie majątkiem na wypadek śmierci. Można go sporządzić w formie:
– ustnej,
– pisemnej ( własnoręcznie),
– w ramach czynności notarialnej, czyli w formie aktu notarialnego.
Testament sporządzony w każdej z tych form może zostać zmieniony albo odwołany. Jednak może tego dokonać tylko testator samodzielnie. Nie można tego zrobić za pośrednictwem pełnomocnika.
Czy można podważyć testament?
Podważenie testamentu jest możliwe w polskim prawie, ale tylko w określonych sytuacjach. Testament jest nieważny, gdy został sporządzony:
– w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli,
– pod wpływem błędu uzasadniającym przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści,
– pod wpływem groźby.
Ponadto testament zostanie unieważniony, jeżeli został przerobiony lub podrobiony.
Tym samym jest możliwość podważenia testamentu jednak w przypadkach określonych ustawą, a nie dlatego że ktoś nie jest zadowolony z zapisów testamentu.
W jaki sposób podważyć testament ?
Zazwyczaj testament podważa się już w postępowaniu sądowym o stwierdzenie nabycia spadku. Strona, która nie jest uwzględniona w testamencie może podejmować różne czynności procesowe i składać wnioski dowodowe, które mają na celu podważenie testamentu. Jeśli bowiem sąd stwierdzi, że testament jest nieważny to będzie następowało dziedziczenie ustawowe.
Najczęściej w celu podważenie testamentu powołuje się świadków, przedkłada dokumenty urzędowe i medyczne, dokumenty prywatne, fotografie, nagrania a można także wnioskować o sporządzenie przez biegłego opinii sądowej z różnych specjalizacji. To jakie wnioski dowodowe będziemy składać w sprawie zależy od tego, dlaczego uważamy że dany testament jest nieważny. Najczęściej podważa się kwestię zdrowia testatora. Należy zatem wykazywać, że z uwagi na stan zdrowia nie był w pełni świadomy podejmowanych decyzji.
Skuteczność podważenia testamentu
Z praktyki wynika, że najrzadziej ulegają podważeniu testamenty notarialne. Dlaczego? Ponieważ spisanie testamentu u notariusza wiąże się z koniecznością spełnienia wielu obowiązków. Notariusz musi być przekonany o tym, że spadkodawca jest w pełni świadomy, ma zdolność do czynności prawnych i nie działa pod wpływem przymusu. Notariusz sprawdza tożsamość osób biorących udział w czynnościach. Testament odczytuje się na głos a notariusz upewnia się, że treść aktu jest zrozumiała i zgodna z wolą testatora.
Jednak to, że jest trudno podważyć testament notarialny nie oznacza, że nie jest to realne. Pomimo tego, że notariusz ocenia stan psychiczny testatora to przecież nie jest on lekarzem i zna dokładnie stanu zdrowia testatora. Tym samym kwestie zdrowotne mogą wpłynąć na dziedziczenie.
Ponadto w testamencie notarialnym można zawrzeć zapis o wydziedziczeniu małżonka lub dzieci. Nie wystarczy jednak wskazać, że się kogoś wydziedzicza ale należy wskazać podstawy i uzasadnienie tej czynności. W trakcie postępowania spadkowego można podważyć te zapisy o wydziedziczeniu. Polega to na tym m.in. że okoliczności wymienione w testamencie są nieprawdziwe lub spadkodawca jeszcze za życia przebaczył wydziedziczonemu.
Termin na podważenie testamentu
Należy pamiętać, że są ograniczenia czasowe dla podważenia testamentu. W przypadku wad oświadczenia woli ( nieświadomość spadkodawcy, błąd, groźba) nie można się powoływać na te wady po upływie 3 lat od dnia, w którym osoba uprawniona dowiedziała się o przyczynie nieważności. Roszczenie to wygasa po upływie 10 lat od otwarcia spadku ( tj. od daty śmierci spadkodawcy) Ograniczenia te służą zapewnieniu stabilności stosunków spadkowych. Po upływie wielu lat od śmieci spadkodawcy kwestia ważności testamentu powinna być już rozstrzygnięta.
Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie spadkowej, nasza Kancelaria Adwokacka ma doświadczenie i specjalizuje się w sprawach rodzinnych. Chętnie poprowadzimy także Twoją sprawę.
Zapraszamy do kontaktu:
( tel. 509-857-440, e-mail: adwokat.serafin@gmail.com)
Joanna Serafin- Adwokat