Czy żona zawsze dziedziczy spadek po mężu ?
Czy żona zawsze dziedziczy spadek po mężu? Na tak zadane pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi, jednak do zasady tak właśnie się dzieje. Od tej zasady istnieją wyjątki i one zostaną opisane w tym artykule.
Małżonek a spadek
W moich poprzednich artykułach pisałam już o generalnych zasadach dziedziczenia ustawowego, dlatego też odsyłam do tych treści ( zob. Dziedziczenie ustawowe)
Prawo spadkowe jest w tej kwestii jednoznaczne. Jeśli chodzi o dziedziczenie ustawowe to małżonek dziedziczy po swoim zmarłym małżonku w pierwszej kolejności wraz z dziećmi. Nie może on mieć udziału w spadku mniejszego niż ¼ części, a pozostałą część rozdziela się między dzieci. Jeśli jednak dzieci jest mniej niż 3 to zarówno małżonek jak i dzieci ( dziecko) będą mieć większe udziały spadkowe.
Jeśli zmarły nie miał dzieci to dziedziczy jego małżonek oraz rodzice zmarłego.
Jeżeli jednak któryś z rodziców bądź oboje już nie żyją to ich udziały dziedziczy rodzeństwo zmarłego. Jednak małżonek w dalszym ciągu jest spadkobiercą.
Rozdzielność majątkowa a spadek
Wiele osób niestety myli się twierdząc, że jeśli obowiązuje w małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej to chroni on od dziedziczenia. Nic bardziej mylnego. Kwestia rozdzielności dotyczy wyłącznie majątku jaki małżonkowie posiadają i budują za swojego życia. Jeśli jednak jeden z małżonków umiera to majątek wspólny oraz osobisty podlega dziedziczeniu przez drugiego małżonka, tak jak to wynika z ustawy.
Separacja a spadek
Kolejny błąd jaki popełnia wiele osób to myśl, że jeśli małżonek na co dzień nie funkcjonuje z drugim małżonkiem to tamten nie będzie po nim dziedziczył.
I w tym miejscu należy wskazać, że są dwa rodzaje separacji tj. faktyczna i prawna.
Separacja faktyczna to stan kiedy małżonkowie nie żyją ze sobą na co dzień. Możliwe, że nawet ze sobą nie mieszkają. Każde z nich prowadzi odrębne gospodarstwo, mają własne pieniądze, a może nawet każde z nich ma nowego partnera. Jednak formalnie są małżeństwem, ponieważ żadne z nich nie złożyło pozwu o rozwód ani separację do sądu. Separacja faktyczna nie wyłącza małżonka od dziedziczenia po drugim małżonku. W świetle prawa są oni dalej małżeństwem, nawet jeśli nie widzieli się od lat a nawet jeśli szczerze się nienawidzą.
Separacja prawna natomiast to sytuacja kiedy sąd wydał orzeczenie i orzekł o separacji małżonków. Takie orzeczenie ma skutki takie same jak rozwód. Oznacza to, że małżonek nie będzie dziedziczył po zmarłym i nie będzie mu także przysługiwało prawo do zachowku. Będzie on traktowany jako osoba obca dla zmarłego.
Rozwód w toku a śmierć małżonka
W tym miejscu zagłębimy się w niuanse prawa spadkowego. Co się stanie jeśli małżonek złożył do sądu pozew o rozwód i zmarł w toku sprawy, zanim sąd wydał wyrok. Czy pozostały przy życiu małżonek dziedziczy po zmarłym? Na pewno sprawa sądowa zostaje umorzona, ponieważ nie można się rozwodzić ze zmarłym. Ale czy to oznacza, że spadek się należy?
W tej sytuacji istnieje furtka prawna, którą przewiduje art. 940 k.c. Małżonek nie dziedziczy po zmarłym jeśli :
– spadkodawca ( małżonek) wystąpił o rozwód lub orzeczenie separacji z winy drugiego.
-żądanie to było uzasadnione.
Ta sytuacja jednak nie dzieje się automatycznie. Pozostali spadkobiercy muszą wytoczyć powództwo o wyłączenie małżonka od dziedziczenia. Jest na to ograniczony czas. Jeśli tego nie zrobią, pozostały przy życiu małżonek będzie dziedziczył zgodnie z ustawą.
Pozbawienie małżonka zachowku
Czasami zdarza się tak, że pomimo iż małżonkowie razem nie żyją to jednak nie decydują się na rozwód czy separację np. z powodów religijnych. Jeśli małżonek nie chce żeby drugi po nim dziedziczył najlepiej w takiej sytuacji sporządzić testament notarialny. Testator decyduje komu przypadnie jego spadek np. dzieciom. Wtedy po jego śmierci małżonek nie będzie dziedziczył, ale pozostanie mu prawo do zachowku. To roszczenie, które daje mu prawo do połowy tego, co by przypadało gdyby dziedziczył z ustawy.
Jeśli testator nie chce aby jego małżonek miał prawo do zachowku, musi zawrzeć w testamencie klauzulę o wydziedziczeniu małżonka. Żeby jednak wydziedziczenie było skuteczne muszą być spełnione konkretne przesłanki kodeksowe:
– wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego ( np. alkoholizm, narkomania),
– dopuścił się względem spadkodawcy lub bliskiej mu osoby umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci,
– uporczywie nie dopełnia wobec spadkodawcy obowiązków rodzinnych.
Wydziedziczenie musi być dobrze opisane, szczegółowe i konkretne. Nie wystarczy przepisać jedną z kodeksowych przesłanek, ponieważ może to zostać podważone w sądzie. A wtedy sąd uzna, że nie doszło do skutecznego wydziedziczenia.
Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej w sprawach spadkowych nasza Kancelaria Adwokacka ma doświadczenie i specjalizuje się w tego typu sprawach.
Chętnie poprowadzimy także Twoją sprawę. Zapraszamy do kontaktu:
( tel. 509-857-440, e-mail: adwokat.serafin@gmail.com)
Joanna Serafin- Adwokat