Roszczenie o zachowek – kiedy się przedawnia?
Roszczenie o zachowek- kiedy się przedawnia? W tym artykule spróbuję odpowiedzieć na tak postawione pytanie. Ponadto wyjaśnię jak dochodzić zachowku i jak postępować aby nie stracić do niego prawa. Często bowiem się zdarza, że osoby które należą do kręgu spadkobierców ustawowych, ale z jakiegoś powodu nie uzyskały prawa do spadku, i po prostu zapominają, iż są jeszcze inne instytucje prawa chroniące ich interes. I tym jest m.in. prawo do zachowku.
Zachowek
Czym jest zachowek i co to za instytucja pisałam już w poprzednim artykule, dlatego odsyłam do zapoznania się z jego treścią Zachowek- komu się należy ?
Jedynie w skrócie przypomnę, że zachowek należy się zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do dziedziczenia z ustawy, w wysokości 2/3 ( dla osób trwale niedolnych do pracy lub małoletnich) lub 1/2 ( w innych wypadkach) wartości udziału spadkowego. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku w postaci darowizny, powołania do spadku zapisu, świadczenia od fundacji rodzinnej lub mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku lub do jego uzupełnienia.
Przedawnienie roszczenia o zachowek
Trzeba pamiętać, że samo posiadanie prawa do zachowku to jedno, ale z roszczeniem tym należy wystąpić w określonym terminie. Kodeks cywilny wskazuje, że roszczenie o zachowek ulega przedawnieniu i są to dość krótkie terminy:
1. roszczenie z tytułu zachowku oraz roszczenie spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu,
2. roszczenie przeciwko osobie zobowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem 5 lat od otwarcia spadku,
3. roszczenie przeciwko fundacji rodzinnej zobowiązanej do uzupełniania zachowku z tytułu otrzymanego funduszu założycielskiego przedawnia się z upływem 5 lat od otwarcia spadku,
4. roszczenie przeciwko osobie zobowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanego mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej przedawnia się z upływem 5 lat od otwarcia spadku.
W tym miejscu należy wskazać, że jest zasadnicza różnica między pierwszym przypadkiem a trzema kolejnymi.
Otóż termin wymagalności roszczenia o zachowek powstaje w dacie ogłoszenia testamentu i od tej chwili zaczyna biec termin przedawnienia. Do ogłoszenia testamentu dochodzi np. u notariusza gdy mamy do czynienia z testamentem notarialnym. Ale może także nastąpić otwarcie i ogłoszenie testamentu w sądzie, gdy któryś ze spadkobierców wystąpi z takim wnioskiem. Otwarcie spadku to po prostu moment śmierci spadkodawcy.
Tym samym termin przedawnienia roszczeń związanych z dochodzeniem zachowku opisanych w sytuacjach w pkt. 2,3 i 4 jest krótszym terminem, niż w sytuacji opisanej w pkt. 1. Ogłoszenie testamentu bowiem zawsze następuje później niż otwarcie spadku, czasami mogą to być nawet długie lata.
Jak dochodzić zachowku?
Jeżeli jesteśmy jedną z takich osób, które należą do osób uprawnionych do zachowku, ale z jakichś powodów nie zostaliśmy powołani do spadku to przysługuje nam roszczenie o zachowek do osób zobowiązanych do jego wypłacenia. Sytuacji takich może być wiele. Np. ojciec pozostawił po sobie testament i powołał do spadku swoją partnerkę, a pominął w testamencie syna. Tym samym syn spadkodawcy może wystąpić z roszczeniem o zachowek przeciwko osobie dziedziczącej z testamentu. Ale może także dojść do sytuacji, gdy np. matka jeszcze przed śmiercią rozdysponowała większością swojego majątku w drodze darowizn. Wtedy także uprawniony do dziedziczenia z ustawy np. mąż czy syn mają prawo domagać się zachowku od osoby obdarowanej. Tutaj jednak należy mieć na uwadze, że nie wszystkie darowizny będą podlegać doliczeniu do spadku. Czasami doliczenia darowizn będzie ograniczone czasowo.
Osoba uprawniona do zachowku powinna jak najszybciej podjąć kroki w celu uzyskania świadczenia pieniężnego.
Najpierw należy spróbować się porozumieć z taką osobą zobowiązaną. Najlepiej zrobić to w ten sposób, iż na piśmie sporządzamy wezwanie do zapłaty określonej kwoty. Takie pismo najlepiej wysłać listem poleconym, zakreślając termin do zapłaty żądanej kwoty np. 10 lub 14 dni. Jeśli taka osoba nie odpowie na pismo lub odmówi dobrowolnej zapłaty to pozostaje wystąpić z powództwem do sądu.
Sprawy o zachowek czy uzupełnienie zachowku niestety nie są sprawami łatwymi. Szczególnie, gdy mamy do czynienia ze składnikami majątkowymi o znacznych wartościach. Sporym problemem jest ustalenie wartości majątku spadkowego, a przy tym obliczeniu wartości zachowku. Dlatego też najlepiej w takich sytuacjach zaczerpnąć porady doświadczonego prawnika.
Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie o zachowek nasza Kancelaria Adwokacka ma doświadczenie i specjalizuje się w tego typu sprawach. Chętnie poprowadzimy także Twoją sprawę.
Zapraszamy do kontaktu: ( tel. 509-857-440, e-mail: adwokat.serafin@gmail.com)
Joanna Serafin- Adwokat